REKONSTRUKCJA FAKTORII HANDLOWEJ I SZLAKU BURSZTYNOWEGO Z OKRESU RZYMSKIEGO W PRUSZCZU GDAŃSKIM.
Tło projektu
Pruszcz Gdański położony jest w odległości 9 km od centrum Gdańska, na granicy Żuław i Wysoczyzny Kaszubskiej. Miasto jest stolicą Powiatu Gdańskiego obejmującego w dużym stopniu obszar Żuław Gdańskich. W ostatnich latach miasto weszło na drogę szybkiego rozwoju. Atrakcyjne położenie – na styku dróg krajowych numer 6 i 1, tuż przy wylocie autostrady, przy głównej magistrali kolejowej i niedaleko drogi krajowej nr 7, sprawiło że w Pruszczu Gdańskim ulokowało się wielu nowych inwestorów. Powstają kolejne osiedla mieszkaniowe i dzielnice domów jednorodzinnych. Pruszcz przoduje w rankingach polskich miast powiatowych. Dzięki swojemu położeniu i potencjałowi gospodarczemu wpływa w znacznym stopniu na rozwój przedsiębiorczości, w szczególności w sektorze MSP. Kolejnym elementem, utrwalającym pozycje miasta na drodze szybkiego rozwoju jest projekt rekonstrukcji Faktorii Handlowej z czasów rzymskich w Pruszczu Gdańskim.
Atutem miasta i regionu jest fakt, że przez Pruszcz Gdański przebiegał w I-V w n.e. szlak bursztynowy, a na obszarze miasta usytuowana była faktoria handlowa - starożytne grodzisko - które według badań archeologicznych stanowiło zakończenie północnego szlaku i było jednym z silniejszych ośrodków nad Bałtykiem. W tym okresie teren Żuław znajdował się pod wodą, a obszar dzisiejszego Pruszcza Gdańskiego usytuowany był nad samym brzegiem Zalewu, co pozwalało docierać do faktorii zarówno drogą wodną jak i lądową. Było to miejsce, w którym następowało zderzenie kultur ówczesnego świata cywilizowanego - reprezentowanego przez rzymskich kupców przybywających szlakiem bursztynowym - i barbarzyńskiej osady handlowej, której kultura nawiązywała do zwyczajów i kultów religijnych późniejszych wikingów. Potwierdzają to wykopaliska archeologiczne prowadzone na terenie Pruszcza Gdańskiego od ok. 100 lat. W zbiorach Muzeum Archeologicznego Miasta Gdańska znajduje się ok. 2 tysięcy eksponatów pochodzących z wykopalisk w Pruszczu Gdańskim.
Przedmiot projektu
Projekt zakłada rozbudowę infrastruktury kulturowej, której centralnym punktem będzie zrekonstruowana faktoria handlowa z czasów rzymskich oraz stylizowany szlak bursztynowy połączony w przyszłości z m. Gdańsk i w przeciwnym kierunku - z gminami leżącymi na trasie jego historycznego przebiegu. Odrestaurowane starożytne grodzisko oraz wybudowana infrastruktura usytuowane będą na obszarze największego kompleksu parkowego miasta - na powierzchni ok. 5 ha -położonego w pobliżu drogi krajowej Gdańsk-Łódź, obwodnicy Trójmiasta oraz planowanej autostrady A-1, co jest ważnym atutem z punktu widzenia promocji tego kompleksu i łatwości dojazdu zarówno z aglomeracji Trójmiejskiej, jak i z głębi Polski. Faktoria handlowa odrestaurowana będzie zgodnie ze wskazaniami archeologicznymi na powierzchni ok. 1,5 ha, otoczona palisadą, wewnątrz której znajdować się będzie 9 budynków drewnianych, warsztaty rzemieślnicze i stanowiska kupieckie. Prezentowane będą również urny z prochami i groby skrzynkowe z pobliskich wykopalisk oraz eksponaty muzealne znajdujące się w zasobach Muzeum Archeologicznego w Gdańsku. Całość pełnić będzie funkcję skansenu prezentującego ówczesny styl życia, specyficzną dla tego obszaru technikę obróbki bursztynu, historię szlaku bursztynowego, uprawiany tutaj handel: niewolnikami, bursztynem, miodem, skórami itp. Faktoria pełnić będzie również funkcję obiektu na terenie, którego organizowane będą imprezy kulturalne i handlowo-targowe - dni bursztynu, dni miodu, happeningi nawiązujące do historii szlaku bursztynowego, pokazy techniki walki i kultury rzymskiej, koncerty, wystawy malarskie, rzeźbiarskie itp. Służyć będzie również organizacji sympozjów naukowych i edukacji młodzieży szkolnej również w wymiarze międzynarodowym.
Efekty realizacji projektu
Rekonstrukcja faktorii handlowej i szlaku bursztynowego z okresu rzymskiego - produktu wyjątkowego w skali kraju - pozwoli na rozwój usług około kulturalnych i turystycznych, zwiększenie masowej dostępności do imprez kulturalnych oraz promocję dziedzictwa kulturowego. Wpłynie na rozwój istniejących i powstawanie nowych firm z sektora MSP świadczących usługi towarzyszące imprezom kulturalnym i obsługujących ruch turystyczny. Będzie miała również pozytywny wpływ na powstawanie nowych usług agroturystycznych, co jest szczególnie ważne w powiecie Gdańskim sąsiadującym bezpośrednio z aglomeracją trójmiejską. Realizacja projektu ma istotne znaczenie z punktu widzenia rozwoju całego regionu - zwiększa atrakcyjność kulturalną i turystyczną Pomorza poprzez promocję dziedzictwa kulturowego Morza Bałtyckiego - szlak bursztynowy i handel z kupcami rzymskimi jest mało promowanym i rozwijanym elementem, a stanowi ważny i charakterystyczny dorobek dziedzictwa kulturowego regionu i tej części Europy.
Organizacja imprez kulturalnych, targów regionalnych, wystaw i happeningów na terenie faktorii pozwoli również na wykreowanie ośrodka odgrywającego ważną rolę w promocji tradycyjnych dziedzin gospodarki - wyrobów z bursztynu, produkcji miodu, skór oraz dorobku kulturalnego, artystycznego i naukowego.
Miasto Gdańsk, jako stolica Pomorza, oferuje bogaty program kulturalny zarówno w sezonie jak i poza sezonem letnim oraz skupia większość ruchu turystycznego Pomorza. Realizacja projektu pozwoli poprzez wspólną promocję włączyć się w ofertę kulturalną i turystyczną Gdańska oraz skierować część tego ruchu na obszar Powiatu Gdańskiego. Oryginalna oferta kulturalna i artystyczna realizowana w oparciu o dziedzictwo szlaku bursztynowego poszerzy możliwości spędzania wolnego czasu, zwiększy dostępność do imprez kulturalnych, stanie się nowym elementem promocji Pomorza.
Mieszkańcy Pruszcza Gdańskiego i Powiatu Gdańskiego - w dużej części Żuław Gdańskich - uzyskają nowy, markowy produkt kulturowy i turystyczny. W oparciu o niego rozbudowywana będzie sieć usług służących obsłudze turystów i uczestników imprez kulturalnych.
Mieszkańcy aglomeracji Trójmiejskiej otrzymają dzięki realizacji projektu nową, oryginalną ofertę kulturalną i możliwości uprawiania turystyki kulturowej w bezpośrednim sąsiedztwie miasta. Jest to szczególnie ważne dla młodzieży szkolnej, której stworzone zostaną warunki do uczestnictwa w lekcjach żywej historii regionu oraz nowe formy i programy edukacyjne. W ramach tej grupy docelowej wyróżnić należy środowisko studentów ASP i artystów.
